Powstaje Muzeum Andersa

W dniu 14 września 2017 r. w Krakowie odbyła się uroczystość podpisania listu intencyjnego w sprawie utworzenia Muzeum im. gen. Andersa. Placówka, mieszcząca pamiątki związane z dowódcą spod Monte Cassino oraz upamiętniająca polski szlak nadziei do Wolności – z piekła nieludzkiej ziemi, poprzez Armię Andersa i emigrację po Wolna Polskę. Muzeum miało by być utworzone w centrum Krakowa. Sygnatariuszami dokumentu są: córka generała Anna Maria Anders, która objęła inicjatywę patronatem oraz Wojewoda Małopolski – Piotr Ćwik i Rektor krakowskiego Uniwersytetu Pedagogicznego Prof. Kazimierz Karolczak.

W liście intencyjnym zadeklarowano intencję i chęć współpracy w zakresie podjęcia działań, zmierzających do powstania Muzeum im. gen. Władysława Andersa, które jako przedmiot wspólnych działań powinno opierać się na zbiorach i kadrze naukowej Centrum Dokumentacji Zsyłek, Wypędzeń i Przesiedleń oraz Instytutu Historii i Archiwistyki Uniwersytetu Pedagogicznego w Krakowie jak również innych podmiotów. Uznano, iż Wojewoda Małopolski wspierać będzie działania związane z pozyskaniem obiektów, w których mieściłoby się muzeum, a Uniwersytet Pedagogiczny zobowiązuje się do zapewnienia obsługi merytorycznej działań związanych z tworzeniem muzeum. Zaznaczono też, iż strony podpisujące list będą poszukiwać dodatkowych partnerów przedsięwzięcia umożliwiających jego realizację, w tym związanych z zapewnieniem finansowania muzeum, a w ramach swoich struktur organizacyjnych, powołują osoby koordynujące współpracę. I tak ze strony Wojewody jest to Joanna Florkiewicz-Kamieniarszczyzn, ze strony Uniwersytetu – Hubert Chudzio, a Panią Annę Marię Anders reprezentować będzie – Arkadiusz Urban.

Na uroczystości – odbywającej się w 75. rocznicę zakończenia ewakuacji Armii Polskiej gen. Andersa z ZSRS – obecni byli również: 92-letni prof. Wojciech Narębski, który służył w 2 Korpusie oraz dzieci ocalone przez Andersa: Danuta Sedlak i Artur Woźniakowski – generał wyprowadził ich z ZSRS, a obecnie są działaczami Związku Sybiraków. Spotkanie otworzył w imieniu gospodarza gen. Sławomira Kowalskiego – p. Arkadiusz Urban.

„Bardzo jestem wdzięczna za inicjatywę utworzenia takiego muzeum. Dzieci ocalone przez gen. Andersa będą zawsze wdzięczne i będą pamiętały o tym” – powiedziała Danuta Sedlak.

„To dopiero pierwszy krok. Mam nadzieję, że będą następne i w końcu powstanie jedno z najładniejszych muzeów w Polsce” – powiedziała Anna Maria Anders.

„To będzie muzeum mego wspaniałego i dobrego dowódcy (…) Był naszym nie tylko dowódcą, ale i ojcem” – mówił prof. Narębski w imieniu swoim i płk. Mieczysława Heroda, który w lutym 2018 r. skończy 100 lat. Profesor dodał, że chciałby, aby nie zapominać o kampanii adriatyckiej Andersa i włoskich towarzyszach broni.

Wojewoda Małopolski powiedział, że trudno w tej chwili mówić o terminach oraz o finansach, ale inicjatorzy liczą na wsparcie rządu. „Zasadniczą kwestią jest lokalizacja” – podkreślił podczas uroczystości w Centrum Operacji Lądowych – Dowództwie Komponentu Lądowego im. gen. broni Władysława Andersa.

W muzeum znalazłaby się część zbiorów zgromadzonych przez Centrum Dokumentacji Zsyłek, Wypędzeń i Przesiedleń Uniwersytetu Pedagogicznego. Materiały tego centrum są przechowywane w dawnym forcie Skotniki.

„Trzeba by to eksponować w miejscu, które będzie odwiedzane przez turystów, gdzieś w centrum Krakowa. Lokalizacja o której dyskutujemy dotyczy starego dworca kolejowego” – powiedział rektor Uniwersytetu Pedagogicznego. Uczelnia ta będzie odpowiadała za stronę merytoryczną zbiorów muzeum.

Jak zaznaczył rektor, uczelniane Centrum Dokumentacji, kierowane przez dr. Huberta Chudzio, zgromadziło (w formie pisemnej i nagrań wideo) tysiące relacji osób, które wyszły z ZSRS wraz z gen. Andersem.

Anna Maria Anders podkreśliła, że chwila podpisania listu ws. utworzenia muzeum jest dla niej wielkim momentem. „Wszędzie, gdzie jeżdżę, ktoś mi podpowiada, że ma pamiątki po ojcu lub żołnierzach z Monte Cassino. I pytali, co z tymi pamiątkami można zrobić? Naprawdę zawsze mnie korciło, by to wszystko w jednym miejscu zebrać” – powiedziała.

 

(wykorzystano materiały PAP)

PONIŻEJ PEŁNA TREŚĆ LISTU INTENCYJNEGO:

 

LIST INTENCYJNY W SPRAWIE WSPÓŁDZIAŁANIA NA RZECZ POWOŁANIA MUZEUM IM. GENERAŁA WŁADYSŁAWA ANDERSA

podpisany 14 września 2017 roku w Krakowie pomiędzy:

Wojewodą Małopolskim Panem Piotrem Ćwikiem,
zwanym dalej „Wojewodą”
a
Uniwersytetem Pedagogicznym im. Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie,
reprezentowanym przez
Rektora Pana Profesora dr hab. Kazimierza Karolczaka,
zwanym dalej „Uniwersytetem”,

zwanych łącznie „Stronami”, a osobno „Stroną”

pod Patronatem Honorowym

Pani Anny Marii Anders
córki gen. Władysława Andersa

PREAMBUŁA

Mając na względzie należytą dbałość o upamiętnienie naszych narodowych dziejów poprzez zachowanie, utrwalanie i upowszechnianie jej fundamentalnych śladów, które stanowią o naszej tożsamości – w tym kontekście uważamy za niezbędne powołanie placówki muzealnej mogącej realizować tę misję w odniesieniu do niezwykłego etapu naszych narodowych dziejów, jakim były represje i przymusowe wypędzenia obywateli Rzeczypospolitej w latach II wojny światowej wraz z częściową możliwością ich wyjścia z niewoli, utworzenia „Armii Andersa”, jej walki z najeźdźcą i tworzenia żołnierskiej emigracji niepodległościowej – jedynego nieskrępowanego po wojnie głosu Wolnej Polski w świecie i kontynuatora ciągłości suwerennej II Rzeczypospolitej w czasach komunistycznego zniewolenia kraju i likwidacji elit narodowych.


ROZWINIĘCIE TEMATYCZNE

W 1942 roku wraz z gen. Władysławem Andersem ZSRS opuściło około 120 tysięcy Polaków. Byli wśród nich jeńcy wojenni, więźniowie, łagiernicy i zesłańcy, w tym kobiety
i dzieci. Armia Polska liczyła około 80. tysięcy, resztę stanowili cywile. Szczególną zasługą generała Andersa, oprócz działań wojskowych, było to, że po układzie Sikorski – Majski, udało się mu wyrwać do wolnego świata właśnie ludność cywilną, która w warunkach bytowania
w Rosji Sowieckiej w większości skazana była na zagładę. Armia stworzona w ZSRS zapisała chlubną kartę w czasie działań wojennych, ze szczególnym uwzględnieniem walk pod Monte Cassino. Ludność cywilna została rozlokowana w wielu krajach świata, w tym na Bliskim Wschodzie, w Afryce Wschodniej i Południowej, Indiach, Meksyku i Nowej Zelandii. Wielkim wysiłkiem uruchomiono polskie instytucje i organizacje na obczyźnie, w tym szkolnictwo, harcerstwo, szpitalnictwo itp. Bardzo mocno działał w kwestiach narodowych Kościół Katolicki.
Po zakończeniu wojny ludność polska, która wyszła z ZSRS w 1942 roku, rozjechała się po świecie, trafiając głównie do Wielkiej Brytanii, Australii, Kanady, USA, RPA, Izraela
i wielu innych krajów na różnych kontynentach. Tam stworzyli swoje diaspory, prawdziwe ostoje polskości. Wiele z nich funkcjonuje do dziś. Część Polaków „od Andersa” trafiła również do komunistycznej Polski. Fenomen tej społeczności, jak i niezwykłe wyjście narodu z granic totalitarnego państwa, nie został do dziś w odpowiedni sposób utrwalony w świadomości Polaków. W roku bieżącym mija 75-ta rocznica polskiego exodusu z ZSRS. Jest to czas, aby Rzeczpospolita należycie uczciła jego pamięć i konsekwencje z tym związane.

Moment powołania Muzeum do życia jest kluczowy, bowiem żyją jeszcze ostatni świadkowie, którzy najczęściej jako dzieci doświadczyli cierpień zesłańców, a potem w 1942 roku przeszli drogę do wolnego świata, choć jeszcze nie do wolnej Polski. Mają jednak już po 80 lat i więcej. Trzeba więc działać szybko, aby ludzie ci poczuli, że wolny kraj, ich ojczyzna o ich losie oraz ich rodzin nie zapomniała. Powstanie interaktywnego, nowoczesnego Muzeum pozwoli w znaczny sposób nadrobić utracony czas. Będzie to szczególnie ważny aspekt w kształceniu młodych pokoleń Polaków, podobny do tego, jaki spełnia obecnie Muzeum Powstania Warszawskiego.

W zbiorach Centrum Dokumentacji Zsyłek, Wypędzeń i Przesiedleń Uniwersytetu Pedagogicznego w Krakowie znajduje się około 300. relacji ludzi (w zapisie audiowizualnym), którzy wyszli wraz z gen. Władysławem Andersem w 1942 z ZSRS. Są to zarówno wojskowi, jak i cywile. Dodatkowo, w Centrum znajdują się tysiące dokumentów i fotografii związanych z opisywanym exodusem i jego konsekwencjami. Materiały zostały zebrane podczas wielokrotnych misji naukowych do Wielkiej Brytanii, Kanady, USA, RPA, Australii i Izraela oraz podczas prac w Polsce. Jest to olbrzymia baza do wdrożenia idei Muzeum, którą bez wątpienia należy wykorzystać.

Muzeum powinno być w szczególności otwarte na ludzi młodych, studentów
i doktorantów historii pod merytoryczną opieką pracowników naukowych Uniwersytetu Pedagogicznego w Krakowie. Jest bowiem niezwykle ważne, aby treści przedstawiane
w ekspozycjach Muzeum trafiały właśnie do najmłodszych pokoleń Polaków. Instytucja więc w swej strukturze musi być bardzo nowoczesna, wpisująca się w oczekiwania młodzieży.
Muzeum powinno powstać w Krakowie, gdyż tu od lat zagadnieniami związanymi z dziejami ludzi ze „szlaku Andersa” zajmują się historycy i studenci historii Uniwersytetu Pedagogicznego zaangażowani w prace Centrum Dokumentacji Zsyłek, Wypędzeń
i Przesiedleń, którego zbiory, znajdujące się w Forcie Skotniki, będą podstawą funkcjonowania nowotworzonej instytucji. Dodatkowo, Kraków jest najczęściej odwiedzanym miastem
w Polsce, zarówno przez turystów jak i wycieczki szkolne, a to szczególny atut dla tworzonego Muzeum. Sybiracy z Polski i zza granicy (głównie ci „od Andersa”) bardzo aktywnie włączyli się przed laty w powstanie Centrum. Dowodem czego są ich listy popierające ideę powstania instytucji oraz nadsyłane z różnych stron świata dokumenty i zabytki dotyczące tematów związanych z Armią Polską dowodzoną przez Władysława Andersa i ludnością cywilną rozsianą po polskich osiedlach wojennych w różnych częściach świata. Bez wątpienia obecna idea powstania Muzeum jest wyrazem ich skrytych marzeń, o których wielokrotnie wspominali podczas rozmów z historykami Uniwersytetu Pedagogicznego w Krakowie.

Powstanie takiego Muzeum jest wręcz obowiązkiem Polaków, pokoleń żyjących
w wolnej obecnie Ojczyźnie. To dług, który należy spłacić, póki żyją ostatni świadkowie opisywanych powyżej wydarzeń.

STRONY POSTANAWIAJĄ CO NASTĘPUJE

1. Niniejszym deklarujemy intencję i chęć współpracy w zakresie podjęcia działań, zmierzających do powstania Muzeum im. gen. Władysława Andersa.
2. Będące przedmiotem wspólnych działań muzeum powinno opierać się na zbiorach i kadrze naukowej Centrum Dokumentacji Zsyłek, Wypędzeń i Przesiedleń oraz Instytutu Historii i Archiwistyki Uniwersytetu Pedagogicznego w Krakowie jak również innych podmiotów.
3. Wojewoda wspierać będzie działania związane z pozyskaniem obiektów, w których mieściłoby się muzeum.
4. Uniwersytet zobowiązuje się do zapewnienia obsługi merytorycznej działań związanych z tworzeniem muzeum.
5. Strony będą poszukiwać dodatkowych partnerów przedsięwzięcia umożliwiających jego realizację, w tym związanych z zapewnieniem finansowania muzeum.

POSTANOWIENIA KOŃCOWE

1. Strony, w ramach swoich struktur organizacyjnych, powołują osoby koordynujące współpracę:
a. ze strony Wojewody – Pani Joanna Florkiewicz-Kamieniarszczyzn
b. ze strony Uniwersytetu – Pan Hubert Chudzio.
2. Panią Annę Marię Anders reprezentować będzie – Pan Arkadiusz Urban.
3. Niniejszy List intencyjny nie tworzy stosunku zależności czy wyłączności pomiędzy Stronami, nie kreuje stosunku zobowiązaniowego, nie rodzi roszczeń cywilno – prawnych, nie jest również umową konsorcjum, umową spółki cywilnej czy umową spółki handlowej,
a koszty działań ukierunkowanych na tworzenie muzeum Strony ponoszą we własnym zakresie.
4. Koncepcje opracowane wspólnie mogą być wykorzystane przez Strony w ich działalności, w tym we współpracy z innymi podmiotami.
5. Niniejszy List intencyjny został sporządzony w trzech jednobrzmiących egzemplarzach
w języku polskim.
6. Postanowienia niniejszego Listu intencyjnego wchodzą w życie z dniem podpisania.

(-) Wojewoda Małopolski  Piotr Ćwik    (-) Rektor Uniwersytetu Pedagogicznego Kazimierz Karolczak

Patron Honorowy (-) Anna Maria Anders

 

 

 

 

Udostępnij przez:

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Kontynuując przeglądanie tej strony, domyślnie akceptujesz użycie ciasteczek tzw. cookies. więcej...

Ustawienia cookie na tej stronie są ustawione domyślnie na "zezwalaj na pliki cookie", aby dać Ci najlepszy sposób przeglądania z możliwych. Jeśli w dalszym ciągu korzystasz z tej strony, bez zmiany ustawienia plików cookie lub klikając na przycisk "Akceptuję", wyrażasz na to zgodę.

Zamknij